CT- scan Dordrecht-blokfluit

CT-scan van de Dordtse blokfluit: niet omdat het moet, maar omdat het kan!

T.R. Hendriksz, radioloog afdeling radiologie Albert Schweitzer ziekenhuis Dordrecht

Begin 2015 werden wij benaderd door Ita Hijmans van het ensemble Aventure of wij de mogelijkheid hadden om een CT-scan van de Dordrecht-blokfluit te maken. Het ensemble wilde oude blaasinstrumenten reconstrueren en verwachtte op deze wijze  meer te kunnen zeggen over de vorm, maten en binnenkant van de blokfluit. Hoewel dit natuurlijk geen directe patiëntenzorg is waren wij meteen enthousiast omdat wij ervan overtuigd waren hiermee een nuttige bijdrage te kunnen leveren aan de culturele en historische kennis ten aanzien van dit instrumentale museumstuk. Wij hebben immers uitgebreide ervaring met het scannen van patiënten waarbij hersenen, skelet, spier, organen en bloedvaten tegenwoordig prachtig afgebeeld kunnen worden. Op deze wijze levert de radiologie een belangrijke bijdrage bij het stellen van diagnoses bij patiënten. De CT-scan is echter ook uitermate geschikt om allerlei voorwerpen mee te onderzoeken, mits deze niet van metaal zijn.

CT staat voor Computer Tomografie en is een geavanceerde röntgen techniek waarmee tegenwoordig verschillende soorten weefsels afgebeeld en 3D gereconstrueerd  kunnen worden. De patiënt of het voorwerp ligt op een tafel die door een snel rond draaiende ring (soort donut) heen schuift.  In de ring zitten een of meerdere röntgen buizen en aan de tegenovergestelde zijde van deze buizen zitten meerdere rijen van kleine detectoren die de stralen opvangen. Doordat tijdens de scan de tafel met een constante snelheid door de ring heen schuift wordt de patiënt of het  voorwerp continue gescand met als resultaat een zogenaamde volumescan.

Als röntgen stralen door een lichaam of voorwerp heen gaan worden ze meer, bot en metaal, of  minder, weke delen en lucht, geabsorbeerd. De stralen die door het lichaam of voorwerp heen gegaan zijn en de detector raken worden omgezet in een digitaal beeld. Daar waar minder stralen de detector raken, doordat ze in het lichaam of het voorwerp geabsorbeerd zijn, zal het beeld witter zijn. Tijdens een CT-scan worden er dus eigenlijk heel veel kleine röntgenfoto’s gemaakt  waardoor de computer nauwkeuriger röntgen absorptie in het lichaam of het voorwerp kan meten en veel detail kan weergeven. De computer zet deze data dan weer om in vele verschillende grijstinten waardoor met een CT-scan zelfs contrasten tussen bijvoorbeeld  huid en spier op het beeld waar te nemen zijn. Hierdoor kunnen ook houten voorwerpen, zoals de Dordtse blokfluit,  goed afgebeeld worden.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Door geavanceerde computer techniek worden de vele kleine verkregen röntgenbeelden samengevoegd tot een geheel en wordt het voorwerp als het ware digitaal gereconstrueerd. Door middel van een 3D-software programma kan het voorwerp daarna van alle kanten en van binnen bekeken worden, waardoor nauwkeurige metingen mogelijk zijn.

Een leuke bijkomstigheid is dat dankzij de huidige 3D-printertechnologie het nu ook mogelijk is om gescande voorwerpen te printen. Met het juiste software programma worden de digitale CT-data door de printer herkend en kan het digitale beeld geprint worden. Het is ons gelukt om ook een 3D-print van de Dordtse blokfluit te maken.

Samenvattend hebben wij door middel van de CT-scan de Dordtse blokfluit dus als het ware volledig gedigitaliseerd, virtueel gereconstrueerd en vervolgens 3D uit kunnen printen.

Wij vonden het zeer bijzonder om, in samenwerking met het Dordrechts Museum, mee te kunnen werken aan dit initiatief  van het ensemble Aventure en kijken terug op een geslaagd project.

Hieronder ziet u de opname die tijdends de CT-scan is gemaakt door RTV Rijnmond

Advertenties